Trong thực tiễn điều hành doanh nghiệp, hai thuật ngữ quản trị và quản lý thường được sử dụng thay thế cho nhau, dẫn đến việc nhiều tổ chức chưa phân định rõ vai trò giữa định hướng chiến lược và hoạt động vận hành. Theo chuẩn Corporate Governance, quản trị là hệ thống cấu trúc và quy trình định hướng, giám sát và kiểm soát doanh nghiệp nhằm bảo đảm phát triển bền vững vì lợi ích cổ đông và các bên liên quan, trong khi quản lý là quá trình tổ chức và điều hành hoạt động để thực thi các mục tiêu đã được xác lập.
Việc phân biệt rõ hai khái niệm này giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống điều hành minh bạch, giảm phụ thuộc cá nhân và nâng cao năng lực phát triển dài hạn.
1. Quản lý trong doanh nghiệp
Quản lý là hoạt động tổ chức, điều hành và kiểm soát công việc nhằm bảo đảm doanh nghiệp vận hành hiệu quả theo kế hoạch. Nội dung quản lý thường bao gồm:
-
Lập kế hoạch hoạt động theo tháng, quý và năm
-
Tổ chức triển khai công việc và phân công trách nhiệm
-
Giám sát tiến độ và chất lượng thực hiện
-
Kiểm soát chi phí, nguồn lực và nhân sự
-
Điều chỉnh hoạt động vận hành để đạt mục tiêu
Quản lý tập trung vào việc thực thi chiến lược và duy trì hiệu quả hoạt động trong từng giai đoạn cụ thể.
2. Quản trị doanh nghiệp
Quản trị doanh nghiệp là hệ thống các nguyên tắc, cấu trúc và cơ chế giám sát nhằm định hướng và kiểm soát doanh nghiệp ở cấp độ chiến lược. Nội dung quản trị bao gồm:
-
Xác lập tầm nhìn, sứ mệnh và định hướng phát triển dài hạn
-
Thiết lập cấu trúc quyền lực và phân định trách nhiệm giữa hội đồng quản trị và ban điều hành
-
Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro
-
Giám sát hoạt động của bộ máy quản lý
-
Bảo đảm minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình
Quản trị không trực tiếp điều hành hoạt động hàng ngày mà thiết lập khuôn khổ để hệ thống quản lý vận hành đúng định hướng.
3. Sự khác biệt giữa quản trị và quản lý
Sự khác biệt giữa hai khái niệm có thể nhìn nhận qua ba góc độ chính:
Mục tiêu
-
Quản trị hướng đến định hướng phát triển dài hạn và tính bền vững
-
Quản lý hướng đến việc đạt các mục tiêu hoạt động cụ thể trong từng giai đoạn
Phạm vi trách nhiệm
-
Quản trị thiết lập chiến lược, cơ chế kiểm soát và hệ thống giám sát
-
Quản lý triển khai kế hoạch, tổ chức thực thi và điều hành hoạt động
Vai trò trong tổ chức
-
Quản trị thuộc trách nhiệm của hội đồng quản trị và cấp lãnh đạo cao nhất
-
Quản lý thuộc trách nhiệm của ban điều hành và các cấp quản lý chức năng
Hai cấp độ này bổ trợ cho nhau để hình thành hệ thống điều hành hoàn chỉnh.
4. Mối quan hệ giữa quản trị và quản lý trong hệ thống doanh nghiệp
Trong một doanh nghiệp trưởng thành, quản trị và quản lý vận hành theo mối quan hệ định hướng – thực thi:
-
Quản trị xác định chiến lược và thiết lập cơ chế kiểm soát
-
Quản lý triển khai chiến lược trong hoạt động vận hành
-
Dữ liệu vận hành từ hệ thống quản lý cung cấp cơ sở cho cấp quản trị giám sát và điều chỉnh chính sách
-
Hệ thống quản trị rõ ràng giúp hoạt động quản lý nhất quán và giảm phụ thuộc cá nhân
Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai hệ thống giúp doanh nghiệp vừa vận hành hiệu quả vừa duy trì định hướng phát triển dài hạn.
5. Vai trò của bộ nguyên tắc quản trị doanh nghiệp theo chuẩn Corporate Governance Code
Các bộ nguyên tắc quản trị doanh nghiệp không chỉ nhằm hỗ trợ tuân thủ pháp luật mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận chuẩn quản trị quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Một hệ thống quản trị tốt giúp:
-
Tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thị trường
-
Nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình
-
Bảo vệ quyền cổ đông và lợi ích các bên liên quan
-
Cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn
-
Giảm rủi ro vận hành và nâng cao tính bền vững của doanh nghiệp
Quản trị hiệu quả vì vậy không chỉ là yêu cầu pháp lý mà là nền tảng chiến lược để doanh nghiệp phát triển lâu dài trong môi trường cạnh tranh.
6. Ý nghĩa chiến lược của việc hiểu đúng quản trị và quản lý
Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp thường tập trung mạnh vào quản lý để bảo đảm vận hành ổn định. Khi quy mô phát triển, yêu cầu về quản trị trở nên quan trọng hơn nhằm bảo đảm định hướng chiến lược, kiểm soát rủi ro và duy trì tính minh bạch.
Một doanh nghiệp phát triển bền vững cần đồng thời xây dựng năng lực quản trị vững chắc và hệ thống quản lý hiệu quả. Quản trị giúp doanh nghiệp đi đúng hướng; quản lý giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả trên con đường đó. Sự kết hợp đồng bộ giữa hai hệ thống chính là nền tảng tạo nên năng lực cạnh tranh dài hạn của tổ chức.
7. Đôi dòng kết luận
Nhầm lẫn giữa quản trị và quản lý là một trong những vấn đề phổ biến trong nhiều doanh nghiệp. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này giúp tổ chức thiết lập cấu trúc điều hành minh bạch, nâng cao hiệu quả kiểm soát và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Khi quản trị định hướng đúng và quản lý triển khai hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có khả năng tăng trưởng ổn định, nâng cao uy tín thị trường và thu hút nguồn lực đầu tư trong dài hạn.
Tải tài liệu: Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty – Thực hành Tốt nhất (Anh – Việt) 2026